Life by You
zaprojektuj życie swoich marzeń
LITERATURA

Henryk Sienkiewicz: działalność filantropijna

Henryk Sienkiewicz pojawiał się wszędzie tam, gdzie działa się krzywda.

author   napisała Anna Nogaj  2017

Henryk Sienkiewicz pojawiał się wszędzie tam, gdzie działa się krzywda. Przede wszystkim niósł pomoc finansową swojej rodzinie.

Pomagał chorym, ubogim, przyjaciołom oraz ludziom zupełnie mu obcym. Angażował się w różne akcje filantropijne, starając sie pomóc najbardziej potrzebującym. W Odezwie w sprawie ofiar wrzesińskich pisarz bronił dzieci źle traktowanych w Wielkopolsce przez władze pruskie, i starał się uzyskać dla nich niezbędne fundusze. Prosił też o wsparcie finansowe dla cierpiącej głód ludności Królestwa Polskiego w Liście otwartym do Polaków w Ameryce. Nie zapomniał też o maturzystach i studentach, których wspierał finansowo jako członek kmotrzy Krakowskiego Komitetu Niesienia Pomocy Rannym i Głodnym Polakom pod Panowaniem Rosyjskim.

Pisarz pomagał też potrzebującym za pomocą potrzebującym za pomocą odczytów. Na jednym ze spotkań czytał np. nowelę „Za chlebem” , z czego pieniądze przeznaczył na Osady Rolne (zakład wychowawczy dla chłopców-przestępców). Fundusze zebrane podczas odczytu Szkiców amerykańskich przeznaczył na rzecz subiektów sklepowych. Natomiast czytaniem Wspomnienia z Aten, wspomógł Towarzystwo Bratniej Pomocy studentów uniwersytetu. Sienkiewicz wyruszył w trasę wraz z grupą prelegentów specjalnym wagonem udostępnionym przez zarząd kolei, aby w różnych miastach przedstawiać odczyty na rzecz osób poszkodowanych w powodziach w Królestwie. Na Jednym z pierwszych miast, w jakim się zatrzymali, były Kielce, a miejscem spotkania stała się sala Teatru Ludwika. Tutaj pisarz odczytał swoją nowelę „Dwie Łąki”. Akcje odczytowe odbywały się także na rzecz budowy uzdrowisk i kościołów.

Sienkiewicz pomagał ludziom ze wszystkich zaborów, przebywając w Szwajcarii, w Vevey, gdzie udał się po wybuchu wojny wraz z rodziną. Tutaj, jako prezes w Komitecie Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce, toczył walki o dostarczanie żywności na teren Królestwa Polskiego. Organizował też zbiórki pieniężne na ten cel, zwracając się w mnóstwie odezw i memoriałów do rodaków i do innych ludzi dobrej woli.

Działalność kulturalna

Sienkiewicz interesował się mocno życiem kulturalnym Warszawy. Jego jednym z ulubionych miejsc był teatr, o czym świadczą liczne recenzje spektakli, które pisał oraz próby dramatyczne, jakie sam podejmował. Starał się o pozyskanie nowych aktorów i aktorek polskich a także wysoki poziom repertuaru.

Udzielał się także na wiele innych sposobów, pomagając we współtworzenia klimatu kulturalnego miasta. To z jego inicjatywy wyszedł pomysł zakupu Hołdu pruskiego Matejki dla warszawskiego muzeum, i zbieranie pieniędzy na ten cel, poprzez składki. Autor dzieła Hołdu… ofiarował jednak swój obraz dla muzeum w Krakowie. Wtedy Sienkiewicz przeznaczył uzbierane fundusze na budowę pomnika Adama Mickiewicza, choć prace początkowe miały się zacząć dopiero za 15 lat.

Pisarz, zorganizował odczyt ostatniego rozdziału „Krzyżaków” (bitwy grunwaldzkiej) w krakowskich sukiennicach, aby uratować Dom Jana Matejki. Z kolei podczas obchodów 500-lecia istnienia Uniwersytetu Jagiellońskiego Sienkiewicz ufundował wraz ze swoim szkolnym kolegą Ignacym Baranowskim pierwszą w Polsce aspiranturę naukową, stypendium dla doktorantów. Wtedy też został odznaczony tytułem Honoris Causa.

Litwos brał także udział w akcji majacej na celu organizację towarzystw popierania wydawnictw Akademii Umiejętności. Zabiegał też o powstanie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Jako członek powołanej w Warszawie Kasy im. Mianowskiego, zastępującej Akademię Nauk, dbał o sprawy wydawnicze oraz zasiłki dla naukowców. O tym, jak bliskie mu były sprawy nauki świadczy też list list do Marii Curie-Skłodowskiej, w którym namawiał, ją aby przeniosła się znad Sekwany nad Wisłę.

Sienkiewicz zainicjował także akcję opieki nad ruinami zamku chęcińskiego. W 1910 r. pisarz wystąpił z apelem do mieszkańców Kielecczyzny i całej Polski o opiekę nad zabytkiem. Podpisał się pod projektem ratowania ruin zamku w Czersku. Inicjatywa ta zrodziła się pod wpływem „Krzyżaków”.

Sienkiewicz, zarówno w swojej twórczości literackiej, jak i publicystyce czy odezwach, umiejętnie przemycał jakąś myśl pokrzepiającą ludzkie serca. Egzemplifikacją tego stwierdzenia jest chociażby Mowa na odsłonięcie pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie 1898 r., z okazji setnej rocznicy urodzin wieszcza. Autor Qvo vadis, chcąc, aby rok 1898 należał w całości do Mickiewicza, odłożył termin obchodów własnego jubileuszu. Zależało mu na budowie pomnika, zajął sie sprowadzeniem marmuru z Włoch, zbierał pieniądze na ten cel. Dzięki niemu znalazł się także rzeźbiarz – Cyprian Godebski, wykonawca pomnika.

Rok później Sienkiewicz przemawiał podczas odsłonięcia pomnika Juliusza Słowackiego w parku w Miłosławiu. Jako, że wieszcz był mu szczególnie bliski jako poeta, opowiedział o polskiej mowie i sposobie, w jaki jest ona używana w wierszach Słowackiego. Zabiegał też o sprowadzenie prochów Słowackiego do kraju, optując za tym, aby znalazły się na Wawelu lub w Tatrach za grobowcem. Bardzo mu na tym zależało, o czym świadczy przekazanie na ten cel Komitetowi zajmującemu się akcją swojej humoreski „Bramy raju”. Oddał też honoraria, jakie za nią otrzymał.

Pisarz zwracał się także w stronę historii zamkniętej w orężu, pamiętając o dawnych wojownikach, poświęcających życie dla dobra Ojczyzny. W liście napisanym przez niego na odsłonięcie pomnika Stefana Czarnieckiego, podkreślał zasługi hetmana w walce o Polskę oraz jego wiarę w zwycięstwo. Ukłon Sienkiewicza w stronę historii to kolejne pismo autora „Krzyżaków” wystosowane na odnowienie grobowca hetmana Stefana Żółkiewskiego. Wysławiał w nim jego odwagę oraz miłosierdzie okazywane zwyciężonym. Zwrot w stronę historycznych postaci, odznaczających się wieloma cnotami, miał zapewne według pisarza przypominać współczesnym mu ludziom, o utraconym męstwie i braku odwagi do podjęcia walki o wolność. Choćby z góry skazanej na porażkę.

Szkolnictwo i oświata

Losy dzieci, ich edukacja, także mocno absorbowały pisarza. Jako działacz Macierzy Szkolnej, której zadaniem było prowadzenie szkół, bibliotek, domów ludowych itd. Sienkiewicz, opracował i opublikował program jej działalności. Miał nadzieję, że ta instytucja ma moc podźwignąć polską oświatę. W odezwie Naród sobie Sienkiewicz upominał się o składki na organizację szkolnictwa polskiego w ramach Macierzy Szkolnej. Natomiast w Liście otwartym Polaka do ministra rosyjskiego prosił o przywrócenie uprawnień dla języka polskiego.

Bardzo ważną inicjatywą pisarza była budowa ochronki w Oblęgorku dla dzieci od lat trzech do sześciu. Wcześniej udostępniał dzieciom na naukę część swojego pałacu w Oblęgorku. Podczas uroczystości poświęcenia ochronki Sienkiewicz mówił o ogromnym znaczeniu oświaty dla ludu i dla rozwoju Polski Swoje zaangażowanie w tę działalność ponowił, przekazując pieniądze z odczytów na szkołę w Chełmcach, organizowaną przez tamtejszego proboszcza.

Sienkiewicz ze wszystkich sił walczył o rozwój szkolnictwa, jego upowszechnieni, gdyż wiedział, że dzięki nauce naród szybciej może się odrodzić.

Kim był więc Sienkiewicz? Ambasadorem sprawy polskiej, altruistą i erudytą. Człowiekiem oczytanym w literaturze ojczystej i światowej, studiującym księgi z zakresu historii dawnej i nowożytnej, filozofii, teologii czy socjologii. Sięgał i po wiedzę zdobytą podczas licznych podróży. Zawsze był blisko drugiego człowieka. Karty jego książek traktowały o polskości, moralności, kulturze i tradycji. Także w publicystyce podejmował te kwestie, starając się tam, gdzie tylko się pojawił, nieść ludziom światło. Henryk Sienkiewicz był mocno zaangażowany w sprawy własnej Ojczyzny i budzenia rodaków do walki o swoją tożsamość narodową. Wiedział, że Polska jest podzielona, nie tylko na mapie ale i wewnętrznie, dlatego przypominał Polakom o tradycji, nawiązując w swoich wypowiedziach do polskiej geografii i ojczystej historii. Chciał, żeby wiedzieli, iż nie wystarczy patrzeć z sentymentem w przeszłość albo wizualizować świetlaną przyszłość narodu, ale trzeba dążyć przede wszystkim do zmiany myślenia. Sienkiewicz posiłkował się antykiem, chrześcijaństwem i ojczystą historią, inspirował się myślą dawnych wieszczów i ojców literatury, aby pisać i mówić innym o prawdzie i narodzie. Sam mocno zakotwiczył na tych trzech ważnych biegunach i z pasją literata, społecznika oraz patrioty prowadził innych do wiary i nadziei na lepsze jutro.

  • Źródła:
  • 1. Putowska, L., W stulecie nagrody Nobla dla Henryka Sienkiewicza (1905-2005), Kielce, 2005.
  • 2. Krzyżanowski, J., Pokłosie Sienkiewiczowskie, Warszawa, 1973.
  • 3. Krzyżanowski, J., Henryk Sienkiewicz : kalendarz życia i twórczości, Warszawa, 1956.
  • 4. Nofer-Ładyka, A., Henryk Sienkiewicz, Warszawa, 1988.
  • 5. Zabierowski, S., Niektóre źródła popularności "Trylogii" Sienkiewicza, Kraków, 1970.
  • 6. Czempiński, J., Henryk Sienkiewicz, duchowy wódz narodu : jego żywot i czyny, Warszawa, 1924.
  • 7. Żak, S., Polscy pisarze nobliści, Kielce, 1998.
Skomentuj na dole strony

  NAJNOWSZE
Molestowanie polszczyzny, czyli język blogów modowych.
Life by you, czyli człowiek jest kreatorem własnego życia.
Moc kreacji, siła odwagi. Życie jest piękne, kiedy ma się na nie plan.
Bitwa modowa: Ukrainki kontra Polki
Psychologia kolorów. Na co dzień traktujemy kolor jak coś, co po prostu jest i nie zwracamy na nie większej uwagi.
Problemy z używaniem Tłumacza Google. Resultat jest żenujący.
Armstrong, Eastwood, Taylor & Swift - Czyli zabawne angielskie nazwiska.
Toksyny w Kosmetykach. Czy Kosmetyki Są Toksyczne?
Terapia kolorami. Niebieski jest cudowny.
Skomentuj.